معرفی کتاب

یاد گیری آزاد

نویسنده: پیتر گری ‍ |  مترجم: مهدی غلامی

«ما بسیار خود اتکا بودیم، به ما آزادی زیادی داده می­ شد. اما اکنون غیرقابل تصور است که چنین آزادی به کودکان امروزی داده شود. این اتفاق یکی از بزرگترین خسارت­ ها برای یک جامعه است.» نه فقط یک خسارت بزرگ، بلکه خسارتی بی­ رحمانه و غم­ انگیز است. کودکان به­ طور ذاتی برای بازی کردن و اکتشاف به میل خود و مستقل از دخالت افراد بالغ طراحی شده­ اند. کودکان برای رشد کردن به آزادی نیاز دارند؛ بدون آزادی، آنها رنج می­ کشند. میل به بازی آزاد و سرخوشانه یک میل زیستی و پایه است. کمبود بازی سرخوشانه (آزاد) شاید برخلاف کمبود غذا، هوا، یا آب باعث از بین رفتن بعد فیزیکی نشود، اما سرزندگی کودک را از بین می­ برد و مانع رشد ذهنی او می­ شود. بازی سرخوشانه ابزاری است که کودکان توسط آن یاد می­ گیرند با دیگران ارتباط برقرار کنند، بر ترس­ هایشان غلبه کنند، مشکلاتشان را حل کنند، و به طور کلی، کنترل زندگی­شان را در اختیار بگیرند. بازی سرخوشانه همچنین نخستین ابزار برای کودکان است تا بوسیله­ ی آن مهارت­ های ذهنی و فیزیکی ضروری برای موفقیت در فرهنگشان را کسب و تمرین کنند. مهم نیست که چه مقدار اسباب بازی بخریم، یا چه مقدار وقت و توجه به کودکمان اختصاص دهیم و چه دوره­ های آموزشی ویژه­ ای را برایش فراهم کنیم؛ هیچ­کدام نمی­ توانند آزادی که از او می­ گیریم را جبران کنند. آنچه که کودکان بواسطه­ ی ابتکار عمل­ خود در بازی سرخوشانه یاد می­ گیرند، به هیچ روش دیگری قابل وصول نیست.

ما فرصت سازگارپذیری کودکان را محدود کرده­ ایم. ما کودکان را در یک محیط غیر­طبیعی قرار داده­ ایم که در این محیط از آنها انتظار می­ رود زمان های بیشتر و بیشتری از روز را تحت امر بزرگسالان، پشت میزها، درحال گوش دادن و خواندن مطالبی که هیچ جذابیتی برای آنها ندارند، و پرسش و پاسخ به سئوالاتی که مربوط به آنها نیستند سپری کنند؛ برای آنها زمان و آزادی کمتر و کمتری برای بازی کردن، جستجو کردن، و دنبال کردن علایق­شان باقی می­ گذاریم.

طبیعت و کودک خردسال

راهنمای عمل مدارس طبیعت

نویسنده: راث ویلسون ‍ |  مترجم: عبدالحسین وهاب زاده

ناشر: صحراشرق ۱۳۹۵

عمده‌ توجه این کتاب به بازی‌های خلاق در محیط بیرون است. برای اكثر نسل‌های پیشین نیازی نبود كه در مورد اهمیت بازی در محیط بیرون بحث و استدلال كنیم. برای آن‌ها بیرون در واقع «جای» بازی بود. وقتی بچه‌ها در داخل حوصله‌شان سرمی‌رفت یا در حین كارهای بزرگ‌ترها در دست و پای آن‌ها می‌پیچیدند، اغلب به آن‌ها گفته می‌شد كه «بروید بیرون بازی كنید» و كودكان برای این کار نیاز به ترغیب چندانی نداشتند. كارهای زیادی در بیرون برای انجام مانده بود، گشتن در كف جویبار، یافتن و تعقیب پروانه‌ها و كرم‌های شب‌تاب، ساختن حفره در جنگل، پر کردن سطل از سنگ و كاشتن باغی از تركه‌ها. این‌گونه بازی‌ها به دلخواه انتخاب می‌شد، حواس بچه‌ها را به خود مشغول می‌داشت، تخیل و حل مسئله فراهم می‌كرد و ریسک‌‌پذیری را در آن‌ها برمی‌انگیخت. این است آن نوع بازی‌هایی كه در این كتاب ترغیب و از آن به عنوان «بازی خلاق» یاد خواهد شد.

آخرین کودک جنگل

“بررسی راهکارهای رهایی از اخلال ” فقر طبیعت

نویسنده: ریچارد لوو ‍ |  مترجم: آرش حسینیان با همکاری رها تیموری

ناشر: تلنگر ۱۳۹۵

از متن کتاب
اگر با طبیعت‌ درمانی می‌توان طیف گسترده‌ای از بیماری‌های تن‌ و روان بچه‌ها را کاهش داد آنگاه عکسش نیز می‌تواند صحیح باشد: به این معنی که می‌توان علت ابتلا به این بیماری‌ها را نیز تا حدی دورماندن از طبیعت دانست. از این نگاه، با اینکه این بچه‌ها هستند که به قرص و دارو بسته می‌شوند اما گویا اختلال واقعی بیشتر در آن محیط مصنوعی و تحمیل‌شده به بچه است تا خود بچه. از این زاویه، جامعه‌ای که بچه‌ها را از طبیعت جدا کرده به معنی واقعی کلمه دارای اختلال است. به واقع، دور کردن ·بچه‌ها از طبیعت و بازی‌ در طبیعت می‌تواند به اندازه‌ی دریغ‌ کردنِ اکسیژن از آنها آسیب‌زا باشد۰
با نگاهی سطحی و گذرا، دنیا بس کوچک و شناخته‌شده گردیده. آی دنیای کوچک بیچاره‌! گردشگران به همان سرعتی آن را دور می‌زنند که گویی دور پارک شهر قدم زده‌اند. هیچ رمز و راز کشف‌ناشده‌ای باقی نمانده. می‌گویند “آنجا؟ بلی، آنجا هم رفته‌ام، آنجا را هم می‌شناسم. من دور دنیا را گشته‌ام.” این در نگاه اول کاملاً درست است. بلی، بر روی سطح، و به شکلی افقی، ما همه‌جا را پشت سر گذاشته‌ایم، اما به واقع، پشت گوش انداخته‌ایم! هرچه سریع‌تر در سطح و افق پیش بتازیم، کمتر در عمق و ژرفا نفوذ کرده‌ایم. ما بر سطح این اقیانوس موج‌سواری کرده‌ایم و سپس مدعی شده‌ایم همه‌چیز را درباره‌ی اقیانوس دریافته‌ایم.در حقیقت، خیلی از چند نسل قبلی‌ها، که هرگز هیچ‌ جای جهان را ندیده‌ بودند، عملاً در مورد جهان، از مایی که همه‌جا را دیده‌ایم شناخت دقیق‌تر و عمیق‌تری داشتند. اما ما حین گردش در چین، مرتب در کالسکه‌‌ مان جابه‌جا می‌شویم و به خود می‌گوییم: “این که همان است که انتظارش را داشتم، اینجا که چیز جدیدی برای دیدن ندارد.”اما سخت در اشتباهیم. این توهم همه‌ چیزدانی، صرفاً نتیجه‌ی همان زَر-ورق بی‌رنگ پیچیده‌ شده‌ به دور تمدن است که ما را بیرون از فضای تجربه‌ی واقعی زندانی کرده است. حال‌آنکه در پسِ پُشتش، همه‌ی آن اشاراتی قرار دارد که ما نمی‌دانیم و از این بابت نیز سخت به مشکل خورده‌ایم۰

کودک و طبیعت

درسنامه مدرسه طبیعت، پژوهش های روانی، اجتماعی، فرهنگی و تکاملی

نویسندگان: پیتر کان و استفن کلرت ‍ |  ترجمه:عبدالحسین وهابزاده و آرش حسینیان

ناشر: جهاد دانشگاهی خراسان رضوی ۱۳۹۲

تجربه مستقیم و غیرمستقیم طبیعت یکی از تاثیرگذارترین عناصر رشد فیزیکی، عاطفی، ادراکی و حتی اخلاقی انسان بوده و احتمالا در آینده نیز چنین خواهد بود. به رغم چنین امکانی، آگاهی علمی از تاثیر و اهمیت طبیعت در طی مراحل مختلف کودکی به طرز چشمگیری پراکنده و ضعیف است. مثلا در مورد پرسش‌های زیر چندان چیزی نمی‌دانیم
        آیا کودکان کم سن و سال واقعا ارتباط عمیقی با جهان طبیعت برقرار می‌کنند یا این ادعا صرفا یک اسطوره است؟ 
   خاستگاه تکاملی رابطه کودکان با طبیعت کدام است؟ 
         تعهد و حساسیت کودکان نسبت به محیط چگونه شکل می‌گیرد و استدلال آن‌ها در ارتباط با طبیعت و مسایل زیست‌ محیطی به چه ترتیب است؟
      آیا حیوانات این امکان را فراهم می‌کنند که کودکان از رهگذر آن نسبت به طبیعت فاقد شعور نیز حس مراقبت پیدا کند؟ درمورد سایر انسان‌ها چ ه‌طور؟
       آیا در مورد کمیت و کیفیت تماس کودکان با طبعیت نیازها و آستانه‌های رشدی خاصی وجود دارد؟
       اهمیت نسبی تجربه مستقیم، غیرمستقیم و نمادین تجربه طبیعت طی دوران کودکی تا چه اندازه است؟
       آیا این واقعیت که امروزه فرصت‌های تجربه مستقیم ارتباط با نظام‌های طبیعی سالم برای کودکان به طرز قابل توجهی کمتر شده اهمیتی دارد؟
        اهمیت برخورد فزاینده کودکان با طبیعت از طریق واسطه تکنولوژیکی نظیر تلویزیون و کامپیوتر کدام است؟
پدیدآورندگان کتاب کودک و طبیعت تلاش کرده‌اند با گردآوری و جمع‌بندی مجموعه‌ای از پژوهش‌ها و مقاله ها، به پاسخ این پرسش ها و مسایل دیگر مربوط به رابطه کودک و طبیعت و وابستگی‌اش به جهان طبیعی بپردازند۰
کتاب ١٢ فصل دارد: ١) نخستی‌ها و طبیعت: زیست‌گرایی به عنوان یک الگوی عمومی، ٢) دنیای بوم‌شناختی کودک، ٣) تکوین زیست‌شناسی عامیانه: نگاهی بر فهم کودکان از طبیعت از منظر علوم شناختی، ٤) وابستگی کودک به طبعیت: ساختار، رشد و مشکل فراموشی نسلی زیست‌محیطی، ٥) تجربه طبیعت: اثر آن بر تکوین عاطفی، شناختی و ارزشی کودکان، ٦) حیوانات: پلی به سوی مراقبت از طبیعت، ٧) حیوانات در آموزش‌های درمانی: راهنمای وضعیت آستانه، ٨) لکه‌های زمان: شیوه چندگانه بودن در طبیعت در کودکی، ٩) نوجوان و محیط‌طبیعی: وقت استراحت؟، ١٠) نوجوانان و هویت بوم‌شناختی: حضور در طبیعت دست نخورده، ١١) اقتصاد سیاسی و بوم‌شناسی دوران کودکی و ١٢) بهشت در یک قطعه زمین رها: مکان‌های خاص، گونه‌های زیستی و کودکان در همسایگی طبیعت
هر فصل شامل مجموعه‌ای از مقاله های مرتبط و در پایان جمع‌بندی، نتیجه‌گیری و  یا یادداشت پدیدآورندگان کتاب است. مقالات بر سه دیدگاه کلی متمرکز شده‌اند: ١) اهمیت تکاملی طبیعت طی دوران کودکی، ٢) دیدگاه روان‌شناختی و ٣) دیدگاه اجتماعی و فرهنگی. پدیدآورندگان کتاب معتقدند هیچ کتابی به تنهایی قادر به پوشش همه جوانب موضوعی چنین دشوار، چند رشته‌ای و ناشناخته نیست. اما امیدوارند کتاب نقطه شروعی برای دیگر پژوهشگران و علاقمندان باشد تا به موضوع ارتباط کودک و طبیعت بپردازند۰

Games for nature 

Environmental education through the eyes of young people 

در سال ۲۰۱۰ در کوه های لهستان برنامه ای آموزشی به مدت یک هفته برای کودکان و نوجوانان برگزار شد تحت عنوان یادگیری از یکدیگر- ‌بازیهایی برای آموزش محیط زیستی‌. این کتاب میراث این برنامهٔ آموزشیست.  در این برنامه پنج سازمان از کشورهای اروپایی مختلف -اسپانیا، پرتغال، لهستان، جمهوری چک و بلغارستان- شرکت کردند. همهٔ این سازمانها در زمینهٔ کودک و نوجوان و محیط زیست به کار مشغولند. چهار کودک و نوجوان از هر کشور به همراه یک سرپرست در این برنامه شرکت داشتند و بر اساس اصل ` یادگیری از یکدیگر` به تبادل ایده و تجربیات پرداختند. در این کتاب مجموعه فعالیتها و بازیهای که در این یک هفته بررسی‌ و انجام شد معرفی‌ شده است۰
 :نویسندگان این کتاب امیدوارند که با انجام این بازیها و فعالیتهای این کتاب کودکان بتوانند
ارتباطات کلی‌ در طبیعت را کشف کنند-
نقش و اهمیت اجزای کوچک و بزرگ طبیعت را دریابند-
احساس کنند که خود بخشی از شبکه بزرگ طبیعتند-
آگاهی‌ بیشتری راجع به طبیعت کسب کنند و یاد بگیرند که به آن احترام بگذرند-
یادبگیرند که در هارمونی با طبیعت زندگی‌ کنند-
.و با وظایفشان در ارتباط با کّل طبیعت آشنا شوند
۰نمونه هایی از این بازی ها را میتوانید در وبلاگ ما ببینید​

نسخه کامل این کتاب به زبان انگلیسی را می توانید در پایین دریافت کنید۰